Istorija

Sombor je gradsko naselje i sedište grada SomboraZapadnobačkom okrugu. Sedište ima ukupno 51.471 stanovnika (2002.) a grad 97.263 stanovnika. Sombor je administrativni centar Zapadnobačkog okruga. Prema popisu iz 2002. bilo je 52.648 stanovnika (prema popisu iz 1991. bilo je 48.993 stanovnika).

Važne godine i datumi iz istorije Sombora

 

Kronićeva palata.

  • 1360. Postoji dokument o naseobini nastaloj na plemićkom posedu Cobora, pod nazivom Cobor sent Mihalj.
  • 1541. Naseobinu osvajaju Turci u čijim defterima se prvi put, dve godine godine kasnije, javlja današnji naziv Sombor. Ovde je bilo sedište paše i nahije, a pripadao je segedinskom sandžakatu.
  • 1687. Turci se bez borbe povlače 12. septembra, kada na ove prostore dolazi Austrijska carevina.
  • 1687. Dominik Dujo Marković je na ove prostore doveo 5.000 Bunjevaca, te je proglašen kapetanom Sombora, a nasledno plemstvo dobio je 1690. Poginuo je u bici kod Slankamena. U gradu i danas žive njegovi potomci.
  • 1699. Sombor je sresko mesto sa 14 sela.
  • 1702. Osnivanjem Vojne krajine, Sombor postaje „vojni šanac”.
  • 1717. Sombor prerasta u „vojničku varoš”.
  • 1717. U Somboru radi trivijalna osnovna škola.
  • 1720. Sombor ima 2.916 žitelja.
  • 1722. U Somboru postoji katolička osnovna škola.
  • 1735. Pominjanje prvog jevrejina u Somboru u testamentu grofa Jovana Brankovića, prvog kapetana vojničke varoši Sombora.
  • 1745. Dolazi do ukidanja Potiske vojne granice i Sombora kao vojničke varoši, zbog čega Somborci na zboru 18. novembra donose odluku da krenu u borbu za elibertaciju i očuvanje svojih privilegija.
  • 1748. 1. jula potpisana je „Alternativa”, kao preduslov za dobijanje statusa slobodnog i kraljevskog grada Sombora, u kojoj su utvrđeni principi podele vlasti izmedu pravoslavaca i katolika.
  • 1749. Sombor je, poveljom Marije Terezije od 17. februara proglašen „slobodnim i kraljevskim gradom”, a ta privilegija je plaćena 150.000 rajnskih forinti u zlatu.
  • 1759. Osniva se Gramatikalna (latinska) škola, koja 1763. prerasta u Gradsku gramatikalnu školu.
  • 1761. Završena izgradnja crkve sv. velikomučenika Georgija.
  • 1763. Završena izgradnja crkve presv. Trojstva.
  • 1766. 1. marta, osnovana Služba prve pomoći, najstarija na prostorima današnje Vojvodine.
  • 1766. Ferdinand Plank otvara prvu apoteku „Kod zlatnog lava”.
  • 1778. Sombor postaje sedište vrhovnog direktorata svih srpskih škola Bačke, Baranjske i Tolnajske županije.
  • 1778. Avram Mrazović 1. maja osniva srpsku osnovnu školu „Normu”, najstariju ustanovu za obrazovanje učitelja za slovenski živalj na jugu Evrope.
  • 1785. Sombor broji 13.360 žitelja.
  • 1786. Sombor postaje stalnim sedištem Bačko-Bodroške županije.
  • 1788. Kao frajkor, u Somboru boravi Đorde Petrović Karađorđe.
  • 1789. Otpočela sa radom prva pošta.
  • 1790. Završena izgradnja crkve Sv. Jovana Preteče.
  • 1802. Formalno su ujedinjene Bačka i Bodroška županija, mada je do toga stvarno došlo znatno ranije.
  • 1802. Završeno prekopavanje Velikog Bačkog kanala Dunav-Tisa, čime Sombor dobija značajnu saobraćajnicu kao i regulaciju podzemnih voda.
  • 1812. U Sentandreji počela sa radom Srpska učiteljska Škola, kao naslednica somborske „Norme”, da bi se nakon četiri godine ponovo vratila u Sombor, da ga više nikad ne napusti.
  • 1840. U Somboru otpočela sa radom prva tekstilna radionica na parni pogon u Vojvodini.
  • 1842. Dovršena izgradnja Gradske kuće kao sedišta Magistrata somborskog.
  • 1844. Osnovana Mađarska čitaonica.
  • 1845. Osnovana Srpska čitaonica.
  • 1848/49. U buržoasko-demokratskoj revoluciji Sombor često menja gospodare, trpi pljačke i paljevine, a ulaskom srpskih jedinica 1849. postaje sedište privremenog okružja somborsko-bačkog.
  • 1850. Otpočela sa radom prva štamparija Nandora Bitermana.
  • 1852. Sombor ima 22.363. žitelja (Novi Sad 19.000, Beograd 18.860).
  • 1853. Otvorena Niža realna gimnazija na nemačkom jeziku.
  • 1859. Osnovana Gradska biblioteka.
  • 1861. Osnovano Srpsko dobrovoljno pozorišno društvo.
  • 1865. Izašao prvi list na mađarskom jeziku, „Ipar”.
  • 1866. Izlazi „Školski list” (do 1914.) i „Prijatelj srbske mladeži” (do 1868.).
  • 1868. Osnovana Somborska štedionica, prva bankarska ustanova u Somboru.
  • 1869. Otvorena Realna gimnazija na srpskom i mađarskom nastavnom jeziku.
  • 1869. Stigla prva železnička pruga iz pravca Subotice.
  • 1870. Osnovano Srpsko pevačko društvo.
  • 1871. Osnovan „Somborski lojd”.
  • 1871. Osnovano Poljoprivredno udruženje Bačko-Bodroške županije.
  • 1872. Otvorena Viša (osmogodišnja) gimnazija na mađarskom nastavnom jeziku.
  • 1872. Održana osnivačka skupština Dobrovoljnog vatrogasnog društva.
  • 1875. Otvorena Srpska viša devojačka škola.
  • 1878. Pokrenut nedeljni list na mađarskom jeziku „Bácska” (do 1918.).
  • 1878. Izlazi „Golub”, „list za srpsku mladež”, u kome su svoje prve radove objavili Vojislav Ilić, Branislav Nušić, Jovan Dučić, Aleksa Šantić, Borislav Stanković, Miloš Crnjanski i dr. (izlazio do 1914.).
  • 1880. Sombor ima 24.623 žitelja (više nego Ljubljana, Zagreb, Skoplje).
  • 1880. Dr Milan Jovanović-Batut pokreće list „Zdravlje”.
  • 1882. Podignuta zgrada Narodnog pozorišta.
  • 1882. Dovršena izgradnja županijskog zdanja.
  • 1882. Počinje sa izlaženjem list „Zombor és vidéke” (Sombor i njegova okolina) – izlazio do 1914.
  • 1883. Osnovano Istorijsko društvo Bač-bodroške županije, čiji je naslednik istorijsko društvo Sombor (1936) i Gradski muzej (1945).
  • 1883. Izgrađena zgrada Mađarske čitaonice.
  • 1886. Počelo sa radom prvo srpsko zabavište u Somboru, nazvano „Kolica”.
  • 1887. Osnovano Somborsko sportsko udruženje.
  • 1895. Pušten u pogon prvi mlin na parne valjke „Eksport” u kome je zasvetlela i prva električna sijalica u Somboru.
  • 1895. Predata na upotrebu Učiteljskoj školi zgrada, kao zadužbinski dar patrijarha srpskog georgija Brankovića.
  • 1898. U velikoj sali Županije postavljena slika Ferenca Ajzenhuta „Bitka kod Sente”, ulje na platnu, veličine 7x4m.
  • 1899. Osnovano Društvo slobodnog liceja.
  • 1900. Sombor broji 29.607 žitelja.
  • 1904. Završena gradnja crkve sv. Stefana, a godinu dana potom i Karmelićanski konvikt.
  • 1905. Početak elektrifikacije grada.
  • 1908. Otpočeo sa radom prvi bioskop.
  • 1910. U Somboru priređena prva izložba slikara iz Srbije u Austrougarskoj.
  • 1910. 25. decembra u Somboru je osnovan Savez srpskih pevačkih društava, obuhvatajući 47 družina iz cele Austrougarske monarhije.
  • 1912. Osnovano Radničko sportsko udruženje.
  • 1914. Slet srpskih pevačkih društava iz cele Austougarske monarhije.
  • 1918. 13. novembra, Sombor ulazi u sastav Kraljevine Srbije.
  • 1925. Osnovana u Somboru prva poljoprivredna berza u Jugoslaviji.
  • 1941. U grad ulaze 12. aprila mađarske okupacione jedinice.
  • 1944. 21. oktobra Sombor je oslobođen od fašističke okupacije.
  • 1954. Otpočele sa izlaženjem „Somborske novine”.
  • 1961. Održane prve Somborske muzičke večeri.
  • 1961. Počela sa radom „Likovna jesen”.
  • 1962. Značajnim udelom dobrovoljnih priloga građana, izgrađena i predata na upotrebu nova zgrada Učiteljske škole.
  • 1973. Radio Sombor počeo da emituje program.
  • 1973. Učiteljska škola prerasta u Pedagošku Akademiju.
  • 1973. Održan prvi međunarodni sajam peradarstva.
  • 1976. Održani prvi somborski Medicinski dani, od tada stalni susreti medicinskih radnika iz zemlje i inostranstva.
  • 1992. Sombor postaje sedište Zapadno-bačkog okruga.
  • 1993. Pedagoška akademija prerasta u Učiteljski fakultet.
  • 1993. Održan prvi Pozorišni maraton, jedinstvena manifestacija kojom Narodno pozorište Sombor završava sezonu.
  • 2006. Učiteljski fakultet prerasta u Pedagoški fakultet.
  • 2008. Sombor ponovo dobija status grada.
  • 2008. Rekonstruisana Glavna ulica (ulica Kralja Petra I).

[uredi]Poznati Somborci


Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s